کتاب سبک های فرزندپروری و رضایت زناشویی والدین با سازگاری اجتماعی دانش آموزان، تألیف فهیمه فلاحی منتشر شد!

یکی از عوامل تأثیرگذار در شکل گیری ابعاد شخصیتی، الگوهای رفتاری و سلامت روان فرزندان، فضای خانواده و نو ع ارتباط والدین با فرزندان می‌باشد. هر خانواده از سبک و شیوه خاصی در تربیت فرزندان خود استفاده می‌کند. مجموعه نگرش ها، اعمال و اظهارات غیرکلامی و کلامی والدین که ماهیت تعاملات والد – کودک را در موقعیت‌های مختلف مشخص می‌کند تحت عنوان "سبک فرزند پروری" شناخته می‌شود(اسلیکر، پیکلسیمر، گوزاک و فولر^{^[1]}، 2005).

اکثر محققانی که فرزند پروری را توصیف کرده اند به مفهوم "سبک‌های فرزند پروری دایانا بامریند" تکیه کرده اند. بامریند بر اساس تحقیقات خود سبک‌های تربیتی والدین را به سه دسته تقسیم کرده است:

۱) مستبدانه (صمیمیت اندک همراه با کنترل و انضباط سخت گیرانه)

۲) اقتدار - منطقی (صمیمیت و محبت در عین اعمال کنترل)

۳) سهل گیرانه (رابطه گرم بدون کنترل و نظارت بر رفتار کودکان)(برک^{^[2]}، 2009).

سبک‌های فرزند پروری تحت تأثیر عوامل متعددی است که این عوامل در سه مقوله عمده می‌گنجد:

۱- خصوصیات کودکان: خصوصیات شخصیتی، خلق و خوی کودک و توانایی‌های شناختی او

۲- خصوصیات والدین: خصوصیات شخصیتی، انتظارات آنان، اعتقادات و شناخت آن‌ها در مورد انگیزه‌ها و توانایی‌ها و طبیعت کودکان، فرهنگ و تجربیات اجتماعی

۳ - زمینه اجتماعی که روابط والد ین و فرزندان در آن جای می‌گیرد.(رابطه زناشویی، شبکه‌های اجتماعی، تجارب شغلی والدین)(ماسن^{^[3]}، 2003).

مطالعات متعددی به بررسی تأثیر روابط زناشویی بر رشد و تحول و جنبه‌های مختلف مسائل روانی رفتاری کودکان و نوجوانان مانند مشکلات رفتاری زودرس، رفتارهای پرخاشگرانه، روابط با همسالان، انطباق عاطفی اجتماعی و موفقیت تحصیلی پرداخته اند. لیکن در مورد ارتباط بین روابط زناشوئی و سبک فرزندپروری (یا روابط والد – فرزند) مطالعات کمتری انجام شده و در مطالعات انجام شده نیز نتایج متفاوتی بدست آمده است. از لحاظ تئوری حداقل دو فرضیه در مورد ارتباط بین روابط زناشویی و سبک فرزندپروری وجود دارد: فرضیه بازتابی و فرضیه جبرانی. طبق فرضیه بازتابی کیفیت مثبت یا منفی روابط زناشویی در سبک فرزند پروری منعکس می‌شود (انگفر^{^[4]}، 1988).

به عبارت دیگر اختلاف زناشویی می‌تواند منجر به اعمال کنترل و رفتار خشن نسبت به فرزندان شود و در مقابل انتظار می‌رود روابط زناشویی توأم با محبت و تفاهم با صمیمیت و آزادی بیشتری در سبک فرزندپروری همراه باشند(جیونگ و وندی^{^[5]}،2008). بنابراین خانواده در تعلیم و تربیت كودكان نقش بسیار مهمی به عهده دارد. از سوی دیگر روابط بین پدر و مادر می‌تواند رضایتبخش و یا غیر رضایتبخش باشد. رضایت از زندگی زناشویی به ایجاد محیط عاطفی سالم و مناسب برای رشد و نمو فرزندان منجر می‌شود و طبعاً این رضایت می‌تواند در تعامل بین فرزندان و والدین مؤثر باشد.به عبارت دیگر، خانواده و كیفیت مناسبات والدین آن یكی از مهم ترین عوامل مؤثر بر بروز مشكلات رفتاری فرزندان است و عدم سازش بین پدر و مادر از مهم ترین علل بروز مشكلات رفتاری فرزندان شمرده می‌شود.

مقدمه

كودكان و نوجوانان قشر عظیمی از جمعیت هر كشور، خصوصاً جامعة ما را تشكیل می‌دهند. آنان سرمایه‌های پر ارزش جامعه و امیدهای درخشان مملكت تلقی می‌شوند و عامل مهمی در توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشور به شمار می‌روند و از آنها انتظار می‌رود كه در آینده ای نه چندان دور مسئولیت عظیم و سنگین ادارة مملكت خود را عهده دار گردند. اغلب اختلال‌ها و ناسازگاری‌های رفتاری بعد از دوران كودكی، ناشی از كمبود توجه به دوران مهم و حساس كودكی و عدم هدایت صحیح به سوی رشد و تكامل است، این بی توجهی منجر به عدم سازش و انطباق با محیط و بروز انحرافات گوناگون در ابعاد مختلف برای كودك می‌شود (نجاتی،1379). بنابراین خانواده در تعلیم و تربیت كودكان نقش بسیار مهمی به عهده دارد. از سوی دیگر روابط بین پدر و مادر می‌تواند رضایت بخش و یا غیر رضایت بخش باشد. رضایت از زندگی زناشویی به ایجاد محیط عاطفی سالم و مناسب برای رشد و نمو فرزندان منجر می‌شود و طبعاً این رضایت می‌تواند در تعامل بین فرزندان و والدین مؤثر باشد. به عبارت دیگر، خانواده و كیفیت مناسبات والدین آن یكی از مهمترین عوامل مؤثر بر بروز مشكلات رفتاری فرزندان است و عدم سازش بین پدر و مادر از مهمترین علل بروز مشكلات رفتاری فرزندان شمرده می‌شود.

پژوهشگران بسیاری معتقدند رضایت زناشویی، متغیر مهم در حوزۀ خانواده است. این متغیر در حفظ تعادل زندگی و جو عاطفی، برقراری سلامت روانی اعضای خانواده، مصونیت بیشتر در برابر بیماری‌ها و ایمنی فیزیولوژیکی نقش دارد. همچنین این رضایت در کاهش افسردگی و کاهش احساس تنهایی، مقابله با فشارهای زندگی، داشتن عملکرد مناسب در زندگی و تعامل با فرزندان، کاهش مشکلات رفتاری فرزندان و افزایش تعامل فرزندان با همسالان در محیط مدرسه مؤثر است(یوکسل و کانل^{^[6]}، 2012).

باتوجه به اینکه رضایت زناشویی در حوزه‌های فوق نقش دارد، یکی از عوامل مؤثر برای مقابله با تنیدگیها و فشارهای زندگی و داشتن عملکرد مناسب در زندگی و تعامل با فرزندان به حساب می‌آید (کریویکاس،سانچز، کینی و رایت^{^[7]}، 2010). به اعتقاد آلدر نیز رضایت زناشویی و کیفیت این رابطه بر سلامت روانی اعضای خانواده، مصونیت بیشتر در برابر بیماریها و ایمنی فیزیولوژیکی تأثیر می‌گذارد (آدلر^{^[8]}،2010). رضایتمندی و سازگاری زناشویی در بسیاری از ابعاد زندگی فردی و اجتماعی افراد تأثیر داشته و ایفای نقش والدینی را آسان می‌سازد و بر اتخاذ سبک فرزندپروری مناسب به طور مستقیم مؤثر است(واتسون^{^[9]}، 2008).

فرزندپروری فعالیت پیچیده ای شامل مهارتها و رفتارهایی است که به طور مجزا یا در تعامل با یکدیگر، بر رشد کودک تأثیر میگذارد. افرادی همچون اسکینر^{^[10]}، آدلر، شیفر^{^[11]}، باتوم^{^[12]} و بامریند^{^[13]} انواع سبک‌های فرزندپروری را معرفی کرده اند که معتبرترین این نظریه‌ها توسط بامریند ارائه شده است. بامریند(1991) دریافت که فرزندپروری دو جنبۀ گسترده دارد: جنبۀ اول، پرتوقع بودن است؛ برخی از والدین، معیارهای عالی برای فرزندانشان مقرر می‌کنند و از آنها توقع دارند که این معیارها را برآورده سازند؛ والدین دیگر، توقع خیلی کمی دارند و به ندرت سعی میکنند رفتار فرزندانشان را تحت تأثیر قرار دهند. جنبۀ دوم، پاسخدهی است. برخی والدین، در برابر فرزندان خود، پذیرا هستند و به درخواستهای آنها پاسخ می‌دهند؛ آنها غالباً به بحث آزاد و گفتگو با فرزندانشان میپردازند. برخی والدین هم، طردکننده و بی اعتنا هستند(جرج^{^[14]}،2004). براساس این موضوع بامریند سه نوع سبک فرزندپروری را تعیین کرده است: مستبدانه، آزادمنشانه و سهل گیرانه (بامریند،1991).

اساس شیوه‌های فرزندپروری مبین تلاشهای والدین برای رشد و آموزش و تربیت کودکانشان است؛ زیرا که والدگری ضعیف با اثرات قابل توجهی بر سلامت رفتاری و هیجانی فرزندان همراه خواهد بود (آماتو و فاولر^{^[15]}، 2002). مهارتهای فرزندپروری والدین بنابه نتایج پژوهشهای مختلف با متغیرهای گوناگونی از قبیل، شایستگی شناختی و - قضاوت اخلاقی، اجتماعی، خودپیروی و استقلال، اضطراب، پیشرفت تحصیلی و خودنظم دهی، خشونت، سازگاری، رفتارهای پرخاشگرانه و خود ناتوانسازی رابطه دارد.

پژوهشگران معتقدند یکی از ابعاد بسیار مهمی که تحت تأثیر رضایت زناشویی قرار دارد، مهارتهای فرزندپروری والدین در خانواده است. به عبارت دیگر اختلاف زناشویی می‌تواند منجر به اعمال کنترل و رفتار خشن به فرزندان شود. در مقابل انتظار می‌رود روابط زناشویی توأم با محبت و تفاهم، با صمیمیت و آزادی بیشتری در مهارتهای فرزندپروری همراه شود(کرش، هدوات، هاوسر و وارفیلد،2006). به اعتقاد واتسون^{^[16]} (2008) رضایتمندی و سازگاری زناشویی در بسیاری از ابعاد زندگی فردی و اجتماعی افراد تأثیر داشته و ایفای نقش والدینی را آسان می‌سازد. براگیل و کانیوک^{^[17]}(2011) معتقدند که رضایت زناشویی بهترین پیش بینی کنندۀ مشکلات مربوط به فرزندپروری است. هنگامی که سطح رضایت زناشویی پدر و مادر پایین است، آنها به عنوان یک تیم عمل نکرده و همچنین تعامل بین آنها منفی تر می‌شود.

بنابراین رفتار آدمی تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله خانواده، مدرسه، گروه همسالان و سایر عوامل اجتماعی قرار دارد و شخصیت انسان در صورتی به کمال می‌رسد که بین او و محیط پیرامونش تعادل و تعامل مناسبی صورت پذیرد (آذین و موسوی،1390). نوجوانی دورة انتقال از کودکی به بزرگسالی است. در دوره‌ی نوجوانی فرد غالباً پرسش در مورد اقتدار و استقلال را آغاز می‌کند و تمایلی به پذیرش هنجارهای اجتماعی ندارد اما همزمان سعی دارد که مورد تأیید والدین نیز باشد. نوجوان باید از یک سو با تغییرات شخصیتی خود و از سوی دیگر با محیط اجتماعی و اقتصادی سازگار شود (نما و بانسال ^{^[18]}،2015). ابعاد سازگاری شامل سازگاری جسمانی، روانی، اجتماعی و اخلاقی است که در رأس آنها سازگاری اجتماعی قرار دارد (مظاهری، آقایی،گلپرور و شایگان نژاد،1386). سازگاری اجتماعی تلاش فرد برای مواجهه با ارزشها و استانداردهای و نیازهای یک اجتماع به منظور مورد پذیرش واقع شدن، است(داس و دب^{^[19]}، 2013). انجمن روانپزشکی آمریکا (1994 به نقل مانگالسواران^{^[20]}،2012). سازگاری اجتماعی را عبارت می‌داند از هماهنگ ساختن رفتار به منظور بر آورده ساختن نیازهای، از محیطی که غالباً مستلزم کنترل تکانه ها، هیجانات یا نگرشها می‌باشد.

محققان بدین نتیجه دست یافته اند که بین عوامل خانوادگی و سازگاری اجتماعی فرزندان رابطه-ی معناداری وجود دارد؛ یعنی چگونگی روابط والدین در سازگاری اجتماعی فرزندان موثّراست (آذین و موسوی، 1390). رشد اجتماعی فرزندان در خانواده آغاز می‌شود و پل ارتباطی بین فرزندان و جامعه از طریق خانواده ایجاد می‌شود. خانواده مهارت‌های فرزندان را بهبود می‌بخشد، رفتارهای آنان را هدایت می‌کند و اساس رشد اجتماعی فرزندان را از طریق حمایت از آنان به هنگام مشکلات، فراهم می‌آورد(ازبی^{^[21]}،2013). عوامل و موانعی وجود دارند که مسیر سازگاری اجتماعی را مسدود می‌سازند که بی تردید عوامل منفی ناشی از خانواده و عدم سازگاری زناشویی بین والدین در رده نخست قرار دارند. (یزدان پناه، حضرتی ویری، کیانی و اشرف آبادی،1391).

طبق نظریة امنیت هیجانی تعارض بین فردی والدین ادراك فرزندان از امنیت هیجانی را تهدید می‌کند و آنها را نسبت به خانواده و کیفیت مناسبات والدین در آن یکی از مهم ترین، مشکلات سازگاری، مستعد می‌سازد (کامینگز و دیویز ^{^[22]}،2010). عوامل مؤثر بر بروز مشکلات سازگاری فرزندان است و عدم سازش بین پدر و مادر از مهم ترین علل بروز مشکلات و عدم سازگاری در فرزندان شمرده می‌شود(رضوی، محمودی و رحیمی،1387).

بررسی‌های فعلی نشان داد بین رضایت زناشویی با سبک‌های فرزندپروری رابطه وجود دارد. همچنین رضایت زناشویی با سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان رابطه وجود دارد. اما تعداد یافته‌هایی که این نتیجه را ثابت کنند به حد کافی نبوده است و خلاء پژوهش در این زمینه کاملاً احساس می‌شود. بنابراین با توجه به مطالب مذکور هدف کتاب حاضر پاسخ به این سؤال است که:

آیا بین سبک‌های فرزندپروری و رضایت زناشویی والدین با سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان پایه پنجم رابطه معناداری وجود دارد؟

[1] - Slicker, Picklesimer, Guzak & Fuller

[2] - Berk

[3] - Mussen

[4] - Engfer

[5] - Jeong & Wendy

[6] -Yuksel & Canel

[7] - Krivickas, Sanchez, Kenney & Wright

[8] - Adler

[9] - Watson

[10] - Skiner

[11] - Chiffer

[12] - Batum

[13] - Baumrind

[14] - George

[15] - Amato& Fowler

[16] - Watson

[17] - Bragiel & Kaniok

[18] - Nema & Bansal

[19] - Das , J. Deb

[20] - Mangaleswaran

[21] - Ozbey

[22] - Cummings & Davies

جستجوی نسخه الکترونیکی

رزومه علمی مولف:

((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))

جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.

جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.

((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

اطلاعیه مهم

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...

با افتخار اعلام می‌شود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است. بنیاد علمی قانون‌یار با بهره‌گیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند.

اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، می‌توانید با سپردن مراحل آماده‌سازی، اخذ مجوز، صفحه‌آرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی‌تان را ماندگار کنید.

همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا می‌شود.

کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:

(واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526) (واحد مشاوره 09196748625)

کتاب سبک های فرزندپروری و رضایت زناشویی والدین با سازگاری اجتماعی دانش آموزان، تألیف فهیمه فلاحی منتشر شد!

نظرات

+ افزودن نظر