تبیین ویژگی‌های مدیریت مدیران

 از نظر حضرت علی(ع)

تالیف

فرشاد حکمتی پور

لیلی صفاریان گیلان

مهدیه نجفی

پیشگفتار

مدیریت، از اساسی‌ترین عوامل شکل‌دهنده به سرنوشت جوامع و سازمان‌هاست. هر جامعه‌ای برای دستیابی به رشد، عدالت، امنیت و پیشرفت، نیازمند مدیرانی شایسته، آگاه، مسئولیت‌پذیر و برخوردار از فضایل اخلاقی است. تجربه تاریخی نشان داده است که برخورداری از منابع مادی و امکانات گسترده، بدون وجود مدیران توانمند و صالح، الزاماً به توسعه و پیشرفت منجر نخواهد شد. ازاین‌رو، توجه به ویژگی‌های مدیران و مبانی صحیح مدیریت، همواره یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اندیشمندان و صاحب‌نظران در حوزه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی و سازمانی بوده است.

در میان منابع ارزشمند اسلامی، نهج‌البلاغه جایگاهی ویژه در تبیین اصول و مبانی مدیریت و حکومت‌داری دارد. سخنان، نامه‌ها و حکمت‌های حضرت علی(ع) نه‌تنها بیانگر مجموعه‌ای از آموزه‌های اخلاقی و معنوی، بلکه حاوی اصولی عمیق و کاربردی درباره مدیریت جامعه، مسئولیت مدیران، شیوه انتخاب کارگزاران، رعایت عدالت، حفظ حقوق مردم، مبارزه با فساد، نظارت بر عملکرد مسئولان و ضرورت برخورداری مدیر از شایستگی‌های اخلاقی و حرفه‌ای است.

نگاه حضرت علی(ع) به مدیریت، نگاهی صرفاً اداری و مبتنی بر اعمال قدرت نیست؛ بلکه مدیریت را نوعی امانت و مسئولیت در برابر خداوند و مردم می‌داند. در این نگرش، مدیر پیش از آنکه صاحب مقام باشد، امانت‌دار حقوق و مصالح عمومی است و قدرت، وسیله‌ای برای خدمت به مردم و تحقق عدالت محسوب می‌شود. بنابراین، ارزش یک مدیر نه در جایگاه و عنوان او، بلکه در میزان پایبندی وی به حق، عدالت، صداقت، شایسته‌سالاری و مسئولیت‌پذیری سنجیده می‌شود.

یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های این اندیشه را می‌توان در نامه حضرت علی(ع) به مالک اشتر مشاهده کرد؛ نامه‌ای که از مهم‌ترین اسناد اندیشه سیاسی و مدیریتی در فرهنگ اسلامی به شمار می‌رود. حضرت در این نامه، ابعاد گوناگون مدیریت جامعه را مورد توجه قرار داده و از ویژگی‌هایی همچون تقوا، عدالت، مشورت، انتخاب کارگزاران شایسته، توجه به طبقات مختلف مردم، نظارت بر عملکرد کارکنان، پرهیز از خودکامگی، مبارزه با فساد و رعایت حقوق عمومی سخن گفته است. مجموعه این آموزه‌ها نشان می‌دهد که مدیریت از منظر امام علی(ع)، پیش از آنکه فن اداره منابع باشد، هنر اداره انسان‌ها بر پایه اخلاق، عدالت و مسئولیت است.

اهمیت این موضوع در جهان معاصر نیز بیش از گذشته آشکار شده است. سازمان‌ها و جوامع امروز با چالش‌هایی همچون فساد اداری، ضعف پاسخگویی، تعارض منافع، تبعیض، تمرکز قدرت، کاهش اعتماد عمومی و فاصله میان مدیران و مردم مواجه‌اند. در چنین شرایطی، بازخوانی اصول مدیریتی نهج‌البلاغه می‌تواند زمینه‌ای برای توجه دوباره به ارزش‌هایی فراهم آورد که گاه در الگوهای صرفاً مادی و تکنیکی مدیریت نادیده گرفته می‌شوند.

کتاب حاضر با عنوان «تبیین ویژگی‌های مدیریت مدیران از نظر حضرت علی(ع)» با هدف بررسی و تبیین دیدگاه‌های مدیریتی حضرت علی(ع) و شناسایی ویژگی‌های مدیر شایسته از منظر ایشان تدوین شده است. تلاش شده است ضمن معرفی جایگاه مدیریت در اندیشه اسلامی و بررسی مبانی آن در سخنان حضرت علی(ع)، مهم‌ترین ویژگی‌های مورد انتظار از مدیران، از جمله عدالت‌محوری، تقوا، امانت‌داری، شایسته‌سالاری، مسئولیت‌پذیری، صداقت، مردم‌داری، قاطعیت، مشورت‌پذیری و نظارت بر عملکرد کارگزاران مورد توجه قرار گیرد.

بی‌تردید، بهره‌گیری از اندیشه‌های مدیریتی حضرت علی(ع) به معنای نادیده گرفتن دانش و دستاوردهای نوین مدیریت نیست؛ بلکه می‌تواند به‌عنوان بستری ارزشی و اخلاقی برای جهت‌دهی به دانش مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد. مدیریت کارآمد هنگامی می‌تواند در خدمت تعالی انسان و جامعه قرار گیرد که دانش، تخصص و مهارت مدیریتی با اخلاق، عدالت و مسئولیت اجتماعی همراه شود.

امید است این اثر بتواند گامی هرچند کوچک در جهت شناخت بهتر دیدگاه‌های مدیریتی حضرت علی(ع)، تقویت فرهنگ مدیریت اخلاق‌محور و توجه بیشتر به مسئولیت مدیران در برابر خداوند و مردم بردارد و برای دانشجویان، پژوهشگران، مدیران، کارکنان سازمان‌ها و همه علاقه‌مندان به مباحث مدیریت اسلامی مفید واقع شود.

در پایان، بر خود لازم می‌دانیم از همه کسانی که در مسیر تدوین و انتشار این اثر ما را یاری کرده‌اند، صمیمانه قدردانی کنیم. همچنین امیدواریم خوانندگان و صاحب‌نظران با ارائه نقدها و پیشنهادهای سازنده، زمینه تکمیل و ارتقای چنین پژوهش‌هایی را فراهم آورند.

نویسندگان

رزومه علمی مولف: 

((محل درج رزومه علمی و عکس مولف کتاب فوق))

جهت ارسال رزومه علمی و درج در این صفحه با ارسال فایل رزومه، عکس و فایل های خود، با اکانت ایتا یا واتس آپ 09100636002 پیام دهید.

جهت دریافت کارت شناسایی نویسندگی (مخصوص مولفان قانون یار) با دفتر مرکزی بنیاد علمی قانون یار تماس بگیرید.

((نمونه کارت صادره نویسندگان فرهیخته بنیاد علمی قانون یار))

اطلاعیه مهم

لازم به ذکر است کارت شناسایی به صورت فارسی و انگلیسی (با بهترین کیفیت) صادر می گردد...

با افتخار اعلام می‌شود کتاب حاضر توسط مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار به صورت الکترونیکی و فیزیکی چاپ و منتشر شده است.  بنیاد علمی قانون‌یار با بهره‌گیری از تجربه و توان تخصصی خود در حوزه نشر، آماده است آثار علمی، پژوهشی، دانشگاهی و تخصصی نویسندگان، استادان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به تألیف را در مسیر چاپ و انتشار همراهی کند. 

اگر شما نیز اثری ارزشمند برای انتشار دارید، می‌توانید با سپردن مراحل آماده‌سازی، اخذ مجوز، صفحه‌آرایی، چاپ و انتشار کتاب خود به مجموعه ناشران وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، گامی مؤثر در معرفی و ماندگار کردن اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی خود بردارید. با پنج انتشارات وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار، در خدمت شما هستیم. کتاب خود را به ما بسپارید و اندیشه‌ها و دستاوردهای علمی‌تان را ماندگار کنید.

همچنین به تمامی نویسندگان و مؤلفان، کارت مخصوص مؤلفان نخبه اعطا می‌شود.

کتاب شما، روایت ماندگار دانش و تجربه شماست؛ آن را با انتشارات های معتبر وابسته به بنیاد علمی قانون‌یار و چاپخانه اختصاصی این نهاد علمی و پژوهشی منتشر کنید. 

جهت کسب اطلاعات بیشتر با دفتر مرکزی موسسه تماس بگیرید:

 (واحد پژوهش 02166979519) (واحد فروش 02166979526)  (واحد مشاوره 09196748625)